Suluh Kampung
Penulis Samsul Bahri
Matahari bamula kada kalihatan lagi di sasala daun paring nang ada di balakang rumah. Jangkrik wan kungkung mulai babunyi nang kaya basasahutan. Di rapun-rapun kuranji babunyi pulang tangir wan suliling manyahuti. Aku sapaadingan bajurut bajalan manuju tagaian nang diulah arwah kai. Sambil mambawa timbu upih wan sabun sunlih hanggan mamandii ading-adingku , kubawa pulang bumbung paring hanggan mambawa banyu bila bulikan kaina. “ O, ding rintinglah ading Idang bajalan , kaina inya tagulingsing , jarku manyuruh Amat adingku nang kadua. Aku ni baisi ading dua , lalakian wan babinian. Ading pahalusnya bangaran Idang Sarikam , nang kadua ti bangaran Amat. Kami ditinggalakan mati ulih arwah Abah pas Idang Sarikam baumur satahun.
Kada lawas kami sapaadingan sampai di pinggir sumur . Imbah kuisii tagaian wan banyu nang kugayung di sumur wan timbu upih, lakas-lakas ading-adingku kumandii. Aku takutan bila buliknya kasanjaan . Aku ingat pang kisah uma dahulu waktu adingku, Amat, kasanjaan bulik mantuk bamamainan wan kawannya. Ujar uma waktu sanja itu saitan wan jin kapir bukahan ka banyu-banyu bila inya mandangar urang bang di langgar.
Imbah tuntung mandian aku tarus baudu. Bumbung paring wan timbu kubawa bulik pulang. Ading-adingku kaya itu jua . Inya mambawa garubukan baisi banyu jua. Kami sapaadingan tapatuh sudah kaya itu , bila datang di sumur pasti mambawa banyu. Sabab jar arwah kai bila handak malihat salah satu tabiat urang tu lihati haja bila inya tuntung mandi matan sumur. Apabila inya mambawa banyu paling kada hanggan babasuh batisnya saurang baarti urang tu tabiatnya baik, kabalikannya jar sidin apabila urang tu hanggan mambasuh batisnya saurang haja gin manggayung banyu di gadur nang ada di pambanyuan, baarti tabiat urang tu kada baik. Sabujurnya wayah itu aku kada tapi paham pang apa nang dipadahakan arwah kai tu, tapi manurutku apa nang dipadahakan sidin tu pasti baik.
Hanyar sabalah batis naik ka padangan , mahalulung sudah urang bang di langgar. Aku hapal banar itu pasti suara kai Asra nang bang. Suara sidin tu asa kadada nang manandinginya di kampungku. Ujar urang , suara kai Asra tu darang,Nah pacang talambat pulang hari ini aku ka langgar.
Tuuuh ! jar uma mangiau mulai tangah rumah. Nangapa ikam lambat banar datang matan sumur ? Mana ading-ading kam ? Tu palita balum balikitan, lulungkang balum bakantup ! Bamamai uma kaya latupan cabi. Sunyi gumiik aku wan ading-adingku. Kami kadada nang waninya baungap sabatik manyahutinya. Kami tahu bila sabatik haja kami manyahuti, dipilas sidin tu pang muntung . Aku marasa salah jua pang kasanjaan mamandii ading-adingku.
Capat-capat kuambil palita wan kurik api nang ada di parak atang. Tunggal buahan kulikit palita nitu. Imbah tuntung mangantup lulungkang wan lawang di paatangan, bajurut pulang kami sapaadingan ka langgar handak bamagrib. Amat , adingku, mambawa upat wan minyak gas sabutul. Aku saurang mambawa tungkat kayu palawan wan tatunjuk mangaji. Adingku, Idang, mambawa suluh buluh ampunnya saurang.
Pas aku naik ka langgar, Haji Abdullah , kainya Adur , sudah tuntung mambaca Fatihah rakaat kadua. Sidin tarus mambaca surah Qulhuwallah. Aku masbuk pulang magrib ini.
Imbah tuntung bawirid , kami sapakawanan lalakian wan babinian tulakan ka rumah kai Asra handak balajar mangaji wan parabut sambahnang. Rumah kai Asra tu kada jauh banar pang pada langgar, kurang labih satangah pal kalu. Halus haja rumah sidin tapi barasih. Lantainya haja bilang kawa dijilat. Padahal sidin saurangan haja di rumah, bini sidin sudah maninggal kurang labih talu tahun nang lalu. Sidin kadada baisi anak saikung-ikung. Ujar urang kampung tu tamanang. Hanyar di palataran, sudah tacium bau harum kambang campaka. Inya di halaman sidin tu tumbuh rapun kambang campaka saling ganalan.
Sidin tu saraba bisa wan pahakunan. Jadi guru mangaji kawa , guru parukunan wan parabut sambahnang kawa jua, amun Haji Abdullah kadada , sidin pulang nang jadi imam langgar. Kai Asra tu baumur kurang labih 65 tahunan. Sidin pangatujuan banar wan kakanakan nang kaya kami, apalagi kakanakan halus babinian nang kaya Idang, adingku. Kada jarang imbah tuntung balajar mangaji wan parabut sambahnang, kami dibagii wadai untuk-untuk sabigi saurang wan banyu teh sacangkir saurang. Maka kami sapakawanan tu kada kurang malimawalas urangnya.
Bamula mangaji kami badarau mambaca Fatihah 4 nang jar kai Asra dihadiahakan gasan Rasulullah wan kaluarga sidin, gasan para sahabat-sahabat Sidin , dan uma abah nang sudah maninggal dunia wan jua dihadiahakan gasan kaum muslimin sabarataan. Imbah tuntung badarau tadarus, saikung-saikung kami dilajari sidin mangaji bantang.
Kada lawas, bang sumbahnang Isya tadangar, aku pinandu banar nang bang tu pasti Julak Amat nang manggantiakan Kai Asra pahadangan Kai Asra malajari kami mangaji. Sadang dahulu malam ini kita lah mangaji, jar Kai Asra manyadangi kami. Kami manutup ka Quran, maangkat dan mancium Quran. Kaya itu kami dilajari Kai mahurmati Quran. Imbah itu dijunjung di kapala supaya ilmu nang ada di Quran taluruk ka kapala jar Kai. Kami manuruti barataan apa nang dipadahakan Kai tu. Kami parcaya banar amun nang dipadahakan sidin tu bujur. Tunggal ikungan kami basalaman sambil mancium tangan sidin. Aku pandudian wan adingku biasanya kaluar. Aku manyimpuni dahulu tikar wan palita.
Kacapauan kami baudu di kolam balakang langgar. Allahu Akbar jar Julak Ibas mamulai Takbiratul Ihram, hanyar kami naikan ka langgar. Kami tabiasa sudah kaya itu, sabab jar nang tuhanya shaf pamulaan wan shaf nang kadua tu hanggan nang tuha. Kakanakan tu shaf balakang haja. Partama jar nang tuha supaya jangan mangganggu nang tuha, kadua nyaman di balakang tu sambil balajar mambujurakan kalakuan sumbahyang nang masih luput.
Imbah sumbahyang Isya tuntung, kami sapakawanan kada langsung bulik ka rumah, tapi sampat haja pulang balugu di halaman langgar, atawa mandangarakan kisah nang tuha-tuha. Kaya itulah kahidupan kami waktu halus-halusnya di kampung.
Kada tarasa, talung puluh satu tahun sudah aku maninggalakan banua. Imbah tamat kalas anam SD, aku disakulahakan mamarina, dangsanak uma nang panunuhanya sampai ka parguruan tinggi. Wayah ini aku jadi guru, mangajar di salah satu parguruan tinggi. Kasibukan wan gawianku nang banyak maulah aku jarang mudik ka banua. Apalagi imbah arwah uma hakun umpat kubawa bagana di rumahku, makin jarang aku mudik ka banua. Amat, adingku panangah, inya madam ka Malaya jadi TKI. Idang Sarikam, adingku pahalusnya, dibawa lakinya ka banua nang laki di Samarinda. Paling satahun sakali kami badapatan wan takumpul di banua ni. Biasanya pas hari raya Idul Fitri manjiarahi kubur arwah abah wan arwah uma.
Aku Asa titik banyu mata apabila aku kaganangan Kai Asra. Imbah sidin maninggal dunia, pina sunyi kampung kami, pina kurup nyala banua. Suara bangnya Kai Asra wayahini pina baganti wan film kimus di TV. Kadada lagi kakanakan nang tadarau mangaji di rumah paguruan mangaji, hakun inya duduk mancungkung di muka TV. Astagfirullahhal Azim, zaman nyatanya sudah baubah. Aku taduduk ditikar purun halus nang rancak dipakai arwah umaku sumbahyang.
Tidak ada komentar:
Posting Komentar